بیرون زدگی دیسک کمر وضعیتی است که بر قسمت پایین کمر تأثیر میگذارد. زمانی رخ می دهد که دیسک های بین مهره ای که به عنوان بالشتک بین مهره ها عمل می کنند، ضعیف شده و برآمده یا پاره می شوند. این می تواند به اعصاب نخاعی فشار وارد کند و باعث درد، بی حسی و ضعف شود.
ستون فقرات پشتیبانی و انعطاف پذیری را برای بدن فراهم میکند. از یک سری بلوک های استخوانی به نام مهره تشکیل شده است که روی هم قرار گرفته اند. جدا کننده این مهره ها دیسک های بین مهره ای هستند. این دیسک ها مانند ضربهگیر هستند و از ساییده شدن استخوان ها به یکدیگر جلوگیری میکنند و اجازه حرکت نرم ستون فقرات را میدهند.
اجزای دیسک بین مهره ای:
- Nucleus pulposus: این مرکز نرم و ژلهمانند دیسک است که ضربه را بالشتک و جذب میکند.
- Annulus fibrosus: این حلقه سخت و بیرونی دیسک است که از الیاف قوی تشکیل شده است که حاوی هسته پالپوزوس است.
دلایل بیرون زدگی دیسک کمر
فتق دیسک کمر معمولاً به دلیل دو عامل اصلی رخ می دهد:
- دژنراسیون مرتبط با افزایش سن: با گذشت زمان، دیسکهای بین مهرهای به طور طبیعی محتوای آب خود را از دست میدهند و باعث میشود انعطاف پذیری کمتری داشته باشند و بیشتر در معرض پارگی و بیرون زدگی دیسک کمر قرار بگیرند. این یک فرآیند تدریجی است که با پیری همراه است.
- آسیب ناگهانی: بلند کردن اجسام سنگین با تکنیک نامناسب، افتادن یا فشار مکرر بر ستون فقرات می تواند باعث پارگی آنولوس فیبروزوس شود و به هسته پالپوزوس اجازه برآمدگی یا فتق بدهد.
علائم و عوارض
علامت بارز بیرون زدگی دیسک کمر درد است. با این حال، بسته به محل و شدت بیرون زدگی، درد میتواند متفاوت ظاهر شود:
- کمردرد: این شایع ترین علامت است که اغلب به عنوان درد مبهم یا درد تیز موضعی در قسمت پایین کمر توصیف می شود.
- سیاتیک: اگر فتق دیسک به ریشه عصبی فشار بیاورد، می تواند باعث دردی شود که به پایین ساق پا می رسد، که اغلب به عنوان درد انتشاری یا سوزش توصیف می شود. این درد می تواند از باسن تا ساق پا و حتی پا گسترش یابد.
- بی حسی یا سوزن سوزن شدن: عصب آسیب دیده همچنین ممکن است باعث بی حسی یا احساس سوزن سوزن شدن در ساق یا پا شود.
- ضعف عضلانی: بسته به عصب درگیر، ممکن است ضعف در برخی از ماهیچههای ساق پا رخ دهد که ایستادن روی انگشتان پا، بلند کردن پا یا کنترل افتادن پا را دشوار میکند.
شدت این علائم می تواند به طور قابل توجهی متفاوت باشد. برخی از افراد ممکن است شروع ناگهانی درد شدید را تجربه کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است در طول زمان به تدریج احساس ناراحتی کنند.
تشخیص بیرون زدگی دیسک کمر معمولاً شامل ترکیبی از موارد زیر است:
سابقه پزشکی: پزشک علائم شما، از جمله شروع، شدت و هر گونه عامل تشدید کننده یا تسکین دهنده را مورد بحث قرار می دهد.
معاینه فیزیکی: این دامنه حرکت، رفلکس ها، قدرت عضلانی و هرگونه نشانه آسیب عصبی را ارزیابی می کند.
تست های تصویربرداری: اشعه ایکس می تواند علل دیگر مانند شکستگی استخوان را رد کند، اما مستقیماً دیسک ها را تجسم نمی کند. اسکن MRI استاندارد طلایی برای تشخیص فتق دیسک با ارائه تصاویر دقیق از ستون فقرات و اعصاب است.
درمان بیرون زدگی دیسک کمر
خبر خوب این است که اکثر موارد فتق دیسک کمر را می توان به صورت محافظه کارانه و بدون نیاز به جراحی مدیریت کرد. هدف اولیه درمان این است که:
- کاهش درد و التهاب: داروهایی مانند داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) و شل کننده های عضلانی می توانند به مدیریت درد و التهاب کمک کنند.
- فیزیوتراپی: فیزیوتراپی موثرترین روش درمان غیرجراحی بیرون زدگی دیسک کمر است که در کلینیک فیزیوتراپی مرزداران ارائه می شود ، فیزیوتراپی با تقویت عضلات مرکزی و پشت می تواند وضعیت بدنی، ثبات را بهبود بخشد و فشار وارده بر ستون فقرات را کاهش دهد. تمرین درمانی که توسط فیزیوتراپیست برای بیمار مبتلا به بیرون زدگی دیسک کمر در نظر گرفته می شود ، نیز ممکن است به بهبود انعطاف پذیری و کاهش درد کمک کند.
- تزریق استروئید: تزریق کورتیکواستروئیدها در اطراف ریشه عصبی آسیب دیده می تواند درد را به طور هدفمند کاهش دهد.
زمانی که ممکن است جراحی لازم باشد:
در حالی که درمان محافظه کارانه اغلب موفقیت آمیز است، جراحی ممکن است در موارد زیر در نظر گرفته شود:
- درد بیرون زدگی دیسک کمر علیرغم اقدامات محافظه کارانه شدید و پایدار است.
- علائم عصبی پیشرونده مانند بدتر شدن ضعف یا اختلال عملکرد روده/مثانه (سندرم دم اسبی) وجود دارد.
- درد به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی و توانایی شما برای انجام فعالیت های روزانه تأثیر می گذارد.
روش های جراحی متفاوتی وجود دارد، اما بیشتر آنها شامل برداشتن مواد بیرون زده یا ایجاد فضای بیشتری برای ریشه عصبی است. میکرودیسککتومی یک روش کم تهاجمی است که بخش کوچکی از دیسک را بر می دارد.
