آرتروز مچ پا یک بیماری دژنراتیو مفصل است که غضروف مچ پا را تحت تاثیر قرار می دهد و باعث درد، سفتی و مشکل در حرکت می شود. این یک بیماری شایع در میان سالمندان، ورزشکاران و کسانی است که آسیب دیدگی مچ پا را تجربه کرده اند. آرتروز (OA) زمانی رخ می دهد که غضروف محافظ در مفاصل با گذشت زمان شروع به ساییدگی می کند و منجر به اصطکاک استخوان روی استخوان و التهاب می شود.
آرتروز مچ پا وضعیتی است که در آن غضروف مفصل مچ پا خراب می شود که منجر به ساییدگی استخوان ها روی یکدیگر می شود. مفصل مچ پا مسئول ایجاد ثبات و تحرک پا است و زمانی که این مفصل شروع به ساییدگی می کند، می تواند بر توانایی فرد برای راه رفتن، دویدن یا حتی ایستادن برای مدت طولانی تأثیر بگذارد. آرتروز مچ پا اغلب به دلیل روند طبیعی افزایش سن ایجاد می شود، اما همچنین می تواند ناشی از صدمات یا فشارهای مکرر روی مچ پا باشد.
در مراحل اولیه، آرتروز مچ پا ممکن است ناراحتی خفیفی ایجاد کند، اما با پیشرفت بیماری، علائم بدتر میشود و منجر به افزایش درد و محدودیتهای عملکردی میشود. این بیماری می تواند یک یا هر دو مچ پا را درگیر کند و بسته به میزان آسیب غضروف، شدت آن متفاوت است.
علائم آرتروز مچ پا
درد
درد شایع ترین علامت آرتروز مچ پا است. معمولاً به عنوان یک درد مبهم در مفصل مچ پا شروع می شود که ممکن است با فعالیت بدتر شود. با گذشت زمان، درد ممکن است پایدارتر شود و حتی در حالت استراحت نیز بروز کند.
سفتی
افراد مبتلا به آرتروز مچ پا ممکن است دچار سفتی شوند، به ویژه پس از دورههای عدم تحرک، مانند هنگام بیرون آمدن از رختخواب در صبح. این سفتی می تواند دامنه حرکتی مچ پا را محدود کند و حرکت آزادانه پا را دشوار کند.
تورم
تورم در مفصل مچ پا یکی دیگر از علائم رایج است. التهاب ناشی از تجزیه غضروف می تواند منجر به تجمع مایع شود و باعث شود مچ پا متورم به نظر برسد. تورم ممکن است با ایستادن یا راه رفتن طولانی مدت بدتر شود.
کاهش تحرک
با پیشرفت این بیماری، افراد ممکن است تحرک کمتری را تجربه کنند، به ویژه در طول فعالیت هایی که شامل خم کردن یا چرخش پا است. این می تواند انجام فعالیت های روزانه مانند پیاده روی، بالا رفتن از پله ها یا ورزش را دشوار کند.
احساس ترک خوردگی
افراد مبتلا به آرتروز مچ پا ممکن است هنگام حرکت دادن مچ پا احساس ترک خوردگی داشته باشند که به عنوان کرپیتوس شناخته می شود. این به دلیل ساییده شدن سطوح زبر استخوان ها به یکدیگر رخ می دهد.
بی ثباتی
در موارد شدید، مفصل مچ پا ممکن است ناپایدار شود و آن را مستعد رگ به رگ شدن یا پیچ خوردگی کند. این می تواند خطر سقوط و آسیب های دیگر را افزایش دهد.
علل آرتروز مچ پا
آرتروز مچ پا می تواند توسط عوامل مختلفی ایجاد شود و اغلب به مرور زمان به دلیل ترکیبی از ژنتیک، سبک زندگی و آسیب ایجاد می شود. شایع ترین علل عبارتند از:
افزایش سن
ساییدگی و پارگی طبیعی غضروف ناشی از افزایش سن یکی از دلایل اصلی آرتروز مچ پا است. با بالا رفتن سن افراد، غضروف مفاصل به طور طبیعی تحلیل می رود و آن را مستعد آسیب می کند.
صدمات قبلی
شکستگی مچ پا، رگ به رگ شدن و سایر آسیب های تروماتیک می تواند خطر ابتلا به آرتروز در مفصل آسیب دیده را افزایش دهد. آسیبی که به غضروف آسیب می رساند یا ساختار مفصل را تغییر می دهد، می تواند منجر به ساییدگی و پارگی سریع شود.
استفاده بیش از حد و استرس مکرر
درگیر شدن در فعالیت هایی مانند دویدن، پریدن یا ورزش کردن می تواند خطر ابتلا به آرتروز مچ پا را افزایش دهد. فشار مکرر روی مفصل، به ویژه اگر به درستی مدیریت نشود، می تواند به مرور زمان منجر به تخریب غضروف شود.
چاقی
اضافه وزن فشار بیشتری بر مفاصل مچ پا وارد می کند که می تواند سایش غضروف را تسریع کند. افراد چاق بیشتر در معرض ابتلا به آرتروز در مفاصل تحمل کننده وزن مانند مچ پا، زانو و باسن هستند.
ژنتیک
ژنتیک نیز ممکن است در ایجاد آرتروز نقش داشته باشد. برخی از افراد ممکن است به دلیل ساختار ژنتیکی خود مستعد انحطاط مفصل باشند.
آناتومی غیر طبیعی مفصل
شرایطی مانند صافی کف پا، قوسهای بلند یا ناهماهنگی استخوانها میتواند منجر به استرس غیرطبیعی روی مفصل مچ پا شود که ممکن است منجر به آرتروز شود.
عفونت مفاصل یا بیماری های التهابی
در موارد نادر، عفونت مفاصل یا شرایط التهابی مانند آرتریت روماتوئید می تواند منجر به آسیب غضروف شود و خطر ابتلا به آرتروز در مچ پا را افزایش دهد.
روش های درمان
مدیریت آرتروز مچ پا شامل ترکیبی از تغییرات سبک زندگی، فیزیوتراپی، داروها و گاهی اوقات مداخلات جراحی است. هدف از درمان کاهش درد، بهبود عملکرد مفاصل و جلوگیری از فو است
دژنراسیون غضروف دیگر گزینه های درمانی زیر معمولا توصیه می شود:
1. فیزیوتراپی
فیزیوتراپی نقش مهمی در مدیریت آرتروز مچ پا دارد. فیزیوتراپیست وضعیت مفصل مچ پا را ارزیابی می کند و یک برنامه ورزشی شخصی با هدف بهبود قدرت، انعطاف پذیری و تحرک طراحی می کند. مداخلات کلیدی فیزیوتراپی برای آرتروز مچ پا عبارتند از:
- تمرینات تقویتی: ایجاد قدرت در عضلات اطراف مفصل مچ پا می تواند به حمایت از مفصل و کاهش فشار روی غضروف کمک کند. این می تواند درد را کاهش دهد و عملکرد را بهبود بخشد.
- کشش و انعطاف پذیری: تمرینات کششی می تواند به بهبود انعطاف پذیری مفصل مچ پا، کاهش سفتی و افزایش دامنه حرکتی کمک کند.
- درمان دستی: تکنیک های درمان دستی، مانند تحرک مفصل، می تواند به بهبود حرکت مفاصل و کاهش ناراحتی کمک کند.
- تمرینات تعادل و حس عمقی: این تمرینات بر بهبود تعادل و هماهنگی تمرکز دارند که می تواند به جلوگیری از سقوط و بهبود ثبات کمک کند.
2. داروها
داروهای بدون نسخه مانند داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) می توانند به کاهش درد و التهاب مرتبط با آرتروز مچ پا کمک کنند. در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای مسکن قویتر یا تزریق کورتیکواستروئید را برای تسکین تجویز کند. با این حال، داروها معمولاً به عنوان یک اقدام موقت مورد استفاده قرار میگیرند و مدیریت بلندمدت بر رسیدگی به علل زمینهای تمرکز دارد.
3. انواع ارتز و کفش
ارتزهای سفارشی، مانند کفی طبی کفش، می توانند به توزیع مجدد وزن و کاهش فشار روی مفصل مچ پا کمک کنند. کفش مناسب نیز در مدیریت آرتروز مچ پا بسیار مهم است. کفش هایی که بالشتک، حمایت و ثبات را فراهم می کنند می توانند به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک کنند.
4. مدیریت وزن
حفظ وزن مناسب برای کاهش استرس روی مفصل مچ پا ضروری است. کاهش وزن می تواند فشار روی مفصل آسیب دیده را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و در نتیجه درد را به حداقل برساند و پیشرفت آرتروز مچ پا را کند کند.
5. جراحی
در موارد شدید که درمان های محافظه کارانه تسکین نمی دهد، ممکن است جراحی در نظر گرفته شود. گزینه های جراحی عبارتند از:
آرتروسکوپی مچ پا: یک روش کم تهاجمی که شامل استفاده از یک دوربین کوچک برای برداشتن بافت آسیب دیده و صاف کردن سطوح ناهموار مفصل است.
فیوژن مچ پا (Arthrodesis): در موارد انحطاط شدید مفصل، استخوان های مچ پا ممکن است برای از بین بردن درد و بهبود ثبات به یکدیگر جوش بخورند.
جراحی تعویض مچ پا (آرتروپلاستی): در برخی موارد، تعویض کامل مچ پا ممکن است برای جایگزینی مفصل آسیب دیده با مفصل مصنوعی توصیه شود.
